روستای برگ جهان

تپه انگ ، صخره ای زیبا و چشم نواز در کوه سوته

انتخاب عنوان برای مقاله پیش از آنکه بیانگر متن آن باشد ، نشانگر شعور و درک نویسنده آن است. در میان این همه موضوع زیبا ، مفرح ، و خوشبو انتخاب این عنوان پست ، حال به هم زن و بدبو ، ضرورت استفاده از پیشوند " بی " برای کلمه " شعور " و اهدای آن به نویسنده محترم مقاله حاضر را دو چندان می کند. با این وجود پیش داوری کار بدی است. شما داوری را باید به پس از خواندن مقاله موکول کنید. خواهید دید که این مقاله خیلی مهم ، جدی ، مستند و تاریخی است.

پیش از پرداختن به موضوع " نان و تاپاله لوژی " که موضوع اصلی این مقاله است و حقایقی را از گذشته روستا بیان می کند ، لازم دانستم یادی نیز از موضوع کلی تر و فراگیرتر مرتبط با آن کرده و اهمیت مدفوع لوژی را در انواع علوم انسانی و حیوانی متذکر گردم. به این ترتیب مقاله حاضر در دو فصل ارایه می شود. بخش حاضر یا فصل اول با عنوان مدفوع لوژی ، و فصل دوم یا بخش اصلی که ارتباط بیشتری هم با برگجهان دارد و در مقاله بعدی ارایه خواهد شد.

فصل اول : مدفوع لوژی

به منظور تشریح و تبیین موضوع ، ارتباط این علم را با انواع علوم و فنون دیگر ارایه می کنیم :

مدفوع لوژی و علوم ادبی

واژه مدفوع عامترین واژه بعد از واژه جاندار است. زیرا این واژه تقریباً به تمام جانداران به جز نباتات مرتبط می گردد. در بین جانداران مختلف از کلمات خاصی برای این منظور استفاده شده است. چون انسان واضع این واژه ها بوده است ، سلیس ترین و روان ترین آنها را برای خود برگزیده است. اما به دلایل نامعلومی قدر این واژه دو حرفی یک سیلابی را ندانسته و کاربرد آن به مرور زمان به ویژه در نگارشها کم شده است. به غلط تعبیر شده است که کاربرد این واژه بی ادبی است. در حالی که یکی از تلاشها و کوششهای روزانه هر فرد زنده ای تولید این ماده است. به این ترتیب کاربرد این واژه امروزه تنها در محاورات سطح پایین و یا مشاجرات است.

قدر و اهمیت این واژه را تنها کسانی درک می کنند که برای ثبت نام شرکتی به ثبت شرکتها مراجعه کرده اند. آنجا نامهای تک کلمه ای آن هم تک سیلابی و با حرف ابتدایی " الف " واقعاً حکم کیمیا دارد. افراد دوراندیشی سعی کردند دست کم در گفتگو با کودکان کلمه " اَه " را که از جهات مختلف مشابه کلمه نخستین است جایگزین کنند. تا حدودی در این کار موفق بودند تا اینکه افراد دیگری با بکارگیری واژه مشکوک " پی پی " آن اقدام را با شکست مواجه کردند. این واژه از این جهت مشکوک است که معلوم نیست واژه ای ایرانی است یا سوغات فرنگ است.

نتیجه کوششهای دیگر برای ابداع واژه های دیگر مانند " شماره 2 " و نظایر آن هم از سطح محدودی فراتر نرفت. در علوم تخصصی نیز از واژه های ویژه استفاده شده است. با وجود این کلمات مرکب با واژه نخستین هنوز کاربرد فراوانی دارند ولی متاسفانه به جز کلمات مختصری مانند انگم و انبار سایر واژه های ترکیبی در ادبیات کوچه و بازار و فحاشی ها کاربرد دارند و همین نحوه برخورد با این واژه است که قدر و منزلت ان را کاهش داده است.

به هر صورت تنوع اسامی مانند...، اَه، غائط ، گُه ، فضله ، پهن ، پشگل ، تاپاله ، کود حیوانی یا انسانی و... نشان از تاثیر زیاد این موضوع بر ادبیات دارد.

مدفوع لوژی و نظام اجتماعی

علی رغم تنوع نامگذاری ها به نظر نمی رسد که این تنوع در جوامع ابتدایی انسانها وجود داشته است. امروزه نیز کسانی که مبدع کلمه عام مدفوع بوده اند این کلمه را بسیار هوشمندانه انتخاب کرده اند. زیرا نه تنها درآن هیچ تمایزی بین انواع انسانها ( اعم از سیاه و سفید و زرد و... ) نشده و اشاره ای هم به جنسیت افراد ندارد و تمایزی بین زن و مرد قایل نشده است ، بلکه تمام جانوران ( اعم از انسانها و حیوانات ) را به یک چشم نگاه کرده است. در این واژه نه تنها به جامعه انسانی بی طبقه توجه شده است بلکه جامعه ای بی طبقه برای همه جانوران منظور داشته است. با این وجود چون ابزار تولید مدفوع در میان جانوران متفاوت بوده است اختلاف نام و نوع در مدفوعات ایجاد شده است و همین موضوع سبب ایجاد طبقات در جانوران و دوری از جامعه بی طبقه گردیده است. در نظام تولیدی این کالای استراتژیک بعضی از انواع جانداران نیز توجه ویژه به بسته بندی داشته و در اشکال معینی آن را دسته بندی و بسته بندی نموده اند. بهترین روش تولید و بسته بندی ها متعلق به انواع چارپایان مانند خر و سپس احشامی مانند گوسفند و خرگوش و نظایر آنهاست. از این نظر گاو و انسان هیچ استعدادی ندارند و تولیداتشان فله ای است. امروزه در جهان سرمایه داری مدرن که نظام جامعه با محوریت تولید و مصرف است آینده چنین تولیداتی محکوم به شکست است.

مدفوع لوژی و فضانوردی

دو مشکل اساسی در صنعت فضانوردی و سفینه های حامل انسان مطرح است. اول ذخیره و حمل غذای فضانوردان برای مدت طولانی و دوم حمل یا دفع مدفوع فضانوردان. امروزه با دانش مرتبط با مدفوع لوژی توانسته اند این دو مشکل را با ابتکاری واحد برطرف کنند. این ابتکار چرخه مناسبی است از غذا - مدفوع - غذا یا به عبارت دیگر بازیافت غذا از مدفوع که با کشت باکتری های ویژه ای این کار تحقق یافته است. در سالیان اخیر و با توجه به پیشرفتهای حیرت انگیز ایران در زمینه علوم فضانوردی پرداختن به این شاخه از علوم ضروری است و با توجه به نوپا بودن این صنعت در کشور ، چه بسا جوانان روستای برگجهان بتوانند پیشتاز آن گردند. در این زمینه باید به پیشتازی ایرانیان که نخستین زن گردشگر فضایی را به جهان عرضه کردند تبریک گفت.

مدفوع لوژی و علوم هوانوردی

هر چند حمل مواد در هواپیما به اندازه حمل مواد در سفینه ها از اهمیت برخوردار نیست ، ولی هر چقدر بتوان از حمل مواد زاید جلوگیری کرد جابجایی با هواپیما به صرفه تر خواهد بود. در تحقیقات جدیدی که توسط ژاپنی ها انجام شده است هزینه های پرواز هواپیماهای ژاپن ( مصرف بنزین ) در دو حالت براورد شده است. یکی با پر بودن مثانه و معده مسافران و دیگری با فرض خالی بودن آنها. نتیجه تحقیق بسیار شگفت انگیز بوده و صرفه جویی غیر قابل انتظاری را نشان داد. به این ترتیب از مسافران اکیداً خواسته می شود قبل از پرواز کمتر غذا و نوشیدنی خورده و حتماً سری به سرویسهای بهداشتی هم بزنند. در ایران این توصیه به طور عملی و با ایجاد تاخیرات محقق می گردد. زیرا در تاخیرات یکی از جاهایی که مسافران مضطرب و منتظر سر می زنند ، سرویسهای بهداشتی است. این در حالی است که هیچ انگیزه ای برای خوردن و نوشیدن ندارند.

مدفوع لوژی و علوم نظامی

افرادی که مجموعه تلویزیونی جومونگ را دیدند حتماً یادشان هست که در یکی از سخت ترین نبردها مهمترین عامل پیروزی لشکریان جومونگ به کار گیری سلاح انفجاری و دودزای جدیدی بود که با استفاده از باروت و مدفوع اسبها ساخته شده بود. لابد شنیده اید که داستان جومونگ از روی یک افسانه ایرانی کپی برداری شده است. به این ترتیب راز ساخت سلاح ترکیبی باروت و مدفوع برای نخستین بار توسط ایرانیان کشف شده است. هرچند چون ما ایرانیان مردمانی جنگ طلب نبوده ایم ، این صنعت عملاً در کشور توسعه نیافت و هیچگاه نیز در روستای برگجهان به کار نرفت.

مدفوع لوژی و علوم دخانی

علوم دخانی یا دخانیات و مواد مخدر در روستا به طور معمول مختص بزرگسالان است. اما به طور غیر معمول افراد چهارده ساله و کمتر در این علوم سر رشته و گاه تبحر داشته اند. این کودکان گاه با وسایل ساده ای ( ساق اسپرس و کندس تو خالی شده ) وسیله ای مثل چپق ساخته و به کار دود مشغول می شدند. اما کودکان به توتون دسترسی نداشتند. زیرا از این نظر توسط بزرگترها تحریم بودند. بهترین ماده جایگزین برای توتون ، پهن خر بود و بچه ها در زمینه کاربرد آن بجای توتون در روستا تبحر ویژه ای داشتند. کسانی که طعم این توتونها را چشیده اند هرگز اعتقادی به توتونهای بیگانه و مارکهایی مثل کاپیتان بلک و نظایر آن ندارند. در بومی سازی علوم و تکنولوژی حتماً به این مهم باید توجه کرد.

مدفوع لوژی و علوم فقهی

گفته می شود تاریخ تدوین کتابهای جامع مربوط به سوالات شرعی و پاسخهای آن که به توضیح المسایل و رساله شهرت یافت به دوره صفویه و تدوین کتاب جامع عباسی بر می گردد. در دوره هایی نیز این استفتائات دسته بندی و فصل بندی گردید و شماره گذاری شد و نخستین استانداردها ( ضوابط و مقرراتی که کد گذاری شده اند ) به شیوه نوین تدوین شد و استانداردها و آیین نامه های مهندسی در کشورهای اروپایی و آمریکایی که مدعی این کدها هستند از روی این شیوه کپی برداری شده است. در این میان یکی از فصول ، فصل مهم و کاربردی مطهرات و نجاسات است که مساله هایی نیز به غائط اختصاص یافته است. شایان ذکر است در این علوم به تفاوتهای بین انواع مدفوع صحه نهاده شد و بعضی از آنها پاک و برخی نجس شمرده شده است. به این ترتیب ابزار تولید کالا می تواند در مباحث دینی مهم تلقی شده و در پاکی و نجاست محصول موثر باشد.

مدفوع لوژی و علوم پزشکی

از دیرباز شکل و رنگ و بو و مواد تشکیل دهنده مدفوع یکی از شاخصهای اصلی در شناسایی بیماری ها بوده است. درقدیم الایام تنها وسیله بررسی مدفوع چشم و حداکثر بینی بوده است ولی امروزه میکرسکوپ و تجهیزات کشت میکربی کاربرد فراوان یافته است. به راحتی قدری از مدفوع را با چوب بستنی روی لامل نهاده ماده رقیق کننده به آن زده لامل دیگری روی آن می گذارند. تماشای ورقه زردرنگ پدیدآمده زیر میکرسکپ بسیار دیدنی و شگفت آور و یادآور شهر فرنگ است.

قدر دیگری از این کالای گرانبها که به رایگان تحویل آزمایشگاههای طبی می گذارید ، داخل ظروف مدور روی مواد از پیش تدارک دیده مالیده می شود و مجموعه را چند روزی داخل آون هایی مشابه فر قرار می دهند. گرچه نتیجه کار به خوشرنگی و خوشبویی پیتزا نمی شود ، ولی اشکال ایجاد شده را زیر میکرسکپ مشاهده کرده انواع میکروبها و بیماری ها را تشخیص می دهند. خوشبختانه این علوم در کشور بومی شده است و علی رغم درآمدی که ایجاد می کنند برای روستاییان توصیه نمی گردد.

مدفوع لوژی و علوم مدیریت شهری

در برگجهان روزگارانی این علوم پیشرفت اساسی داشت. مدیریت شهری و روستایی به کمک مدفوع لوژی در سطحی عالی قرار داشت. زمانی که هنوز موضوع محیط زیست و بازیافت زباله در جهان مطرح نبود در روستا زباله ها به نحو احسن مدیریت و جمع آوری می شد. این درحالی بود که هیچ سیستم جمع آوری زباله یا رفته گری از سوی دولت یا مدیران شهری و روستایی وجود نداشت. شهروندان یا روستاوندان خود معابر را جارو زده و زباله ها را در طویله ریخته و به کود تبدیل می کردند. این سیاست برد - برد کاملاً به نفع روستاییان و مدیران بود. زیرا در میان انواع طلاها از قدیم الایام به ارزش کود به عنوان طلای بوگندو پی برده بودند.

کلید طلایی همه این موفقیتها مدفوع بود. شعار مدفوع یا پشکل زباله نیست ، در ذهن و دل همه روستاوندان نقش بسته بود. زباله های سطح معابر عموماً یا مدفوع و پشکل ( کود ) بود یا برگ و خاشاکی که می توانست به کود یا همان طلای بوگندو تبدیل شود. این چنین بود که نه تنها هر فردی مقابل منزل خود را جارو می کرد ، بلکه برسر آن با همسایه ها نیز مشاجره می کردند. زیرا بعضی از همسایه ها از حد خود تجاوز کرده و قدری از معبر مقابل خانه همسایه را نیز برای استحصال کود بیشتر جارو می نمود.

مدفوع لوژی و علوم انرژی و هسته ای

تامین سوخت یکی از دغدغه های جوامع انسانی بوده و هست. ساکنان برگجهان از دیرباز با مشکل کمبود سوخت مواجه بودند. مشکل تامین سوخت به حدی بود که تمامی درختچه ها و گاه بوته های کوهها کنده و به مصرف می رسید. هر چند در سالیان اخیر با توسعه باغداری توانستند بر مشکل تامین سوخت فایق آیند ولی هیچگاه نتوانستند از مدفوع در تامین سوخت بهره ببرند. با وجود سابقه زیاد و گستردگی جغرافیایی صنعت تامین سوخت از پهن و به ویژه تاپاله در کشور ، این علم هیچگاه در برگجهان پا نگرفت و بومی نشد. برای تامین سوخت از تاپاله کافی بود آن را به شکل قرصهایی به قطر 30 تا 40 سانتیمتر درآورده مقابل آفتاب نهاده تا خشک شود. تامین سوخت تاپاله ای نه تنها ساده بود بلکه فواید دیگری نیز دربر داشت. هیچگاه نان برگجهانی نمی تواند طعم و بوی نانی را که از سوخت تاپاله ای پخته می شود داشته باشد. من نخستین بار مزه نان تاپاله ای را در بین روستاییان نهاوند چشیدم. اما در آن زمان هرگز به این قرابت زیبا و خوشمزه نان و تاپاله پی نبردم.

اگرچه دانشمندان برگجهانی در زمینه سوخت تاپاله ای استعدادی نداشتند ولی در زمینه سوخت هسته ای تلاش فراوانی کرده و به نتایج مهمی نیز دست یافتند. آنها هسته های انبوهی را که پس از در کردن آلو و آلوچه ای که برای تولید لواشک آب پز می کردند ، حاصل می گردید به شکل قرصهایی به قطر 30 تا 40 سانتیمتر درآورده در مقابل آفتاب نهاده تا خشک شود. جالب است تولیدات این صنعت عموماً توسط زنان و به ویژه توسط دختران چهارده ساله در روستا محقق می گردید. چنین قرصهایی همچنین از هسته های برجامانده از ضایعات تولید مربا یا شربت آلبالو نیز استحصال می گردید. این قرصها تا غلظت 90 درصد برای مصرف سوخت هسته ای قابل استفاده بود. زدودن 10 درصد ناخالصی ها مربوط به پوست و دم میوه ها بود که جدا سازی آن از هسته ها مقرون به صرفه نبود.

مدفوع لوژی و علوم زراعی

عالی ترین کودها در کارهای زراعی کودهای با موادآلی به ویژه انواع مدفوع است. تاثیر انواع مدفوع در زراعت متفاوت است. مثلاً خواص مدفوع پرندگان بیشتر شبیه کودهای شیمیایی است. یعنی قوه زیادی داشته و گاه سبب سوختن گیاهان یا درختان می شوند. قوه پشگل گوسفند نیز زیاد است و سبب سفت شدن خاک نیز می شود. برعکس پهن خر از قوه کمتری برخوردار است ولی سبب نرم شدن خاک می گردد. تاپاله گاو از نظر قوه و نرم کنندگی مابین پشگل و پهن است. اگر چه این علوم امروزه پس از گذرانددن دروس مختلفی در مهندسی کشاورزی آموخته می شوند ولی از دیرباز در بین روستاییان و برگجهانی ها دانشی شناخته شده و تجربه شده بود.

مدفوع لوژی و میراث فرهنگی و گردشگری

ارزش مدفوع در نقاطی از کشور تا حدی بود که مردم از یک قطره مدفوع پرنده ها نیز نمی گذشتند. در گذشته های نه چندان دور ، شاید پروژه استحصال مدفوع پرندگان یا ساخت کبوتر خانه ها یکی از مهمترین پروژه های کشور محسوب می گردید. در زمانی که خانه های مردم ازخشت و گل و یک طبقه بود ، کبوتر خانه ها با مصالح با دوام تر و در ارتفاع زیاد و با بکارگیری حداکثر بضاعت مهندسی کشور و صرف هزینه های گزاف ساخته می شد. از نظر مقیاس سرمایه گذاری علمی و ریالی این پروژه ها مشابه پروژه انرژی هسته ای درحال حاضر بود.

در احداث کبوتر خانه ها به جز سرمایه گذاران و مهندسان ساختمان از دانشمندان زیست شناس و معماران نیز استفاده می شد. زیرا شناسایی انواع گونه های پرندگان و به ویژه اطلاعات دقیق از آناتومی کبوترها و فاصله نوک تا پا و پا تا مقعد و نظایر آنها مورد نیاز بود. به نحوی که معمار بتواند ابعاد محل نشستن پرنده را به گونه ای تعیین کند که به راحتی بتواند خود را تخلیه کند و مدفوع هر پرنده ضمن سقوط به سر و دم پرنده زیرین نیافتد.

این بناهای مستحکم و خلاقانه که ابتکار آن مختص ایرانیان است امروزه به میراث فرهنگی کشور بدل شده و گردشگران زیادی را به خود جذب می کنند. متاسفانه برگجهانی ها در این زمینه هیچگونه استعدادی را از خود بروز نداده اند. اگر از این علم یا صنعت در برگجهان بهره برده بودند نه تنها بخشی از کود لازم را به دست می آوردند بلکه از هزینه هایی که هر ساله برای نظافت بناهایی مثل مساجد و تکایا و شستشوی فرشهای آن مصرف می گردید جلوگیری می شد و علاوه بر آنها امروز روستا واجد بناهای میراثی و جذاب برای گردشگران بود.

مدفوع لوژی و علوم راهیابی و راهسازی

یافتن مدفوع و مسیرهایی که مدفوع در آنها ریخته شده ، نوع مدفوع ریخته شده ، میزان تازگی یا خشکی آنها از عواملی است که در رد یابی افراد فراری ، نوع مرکب و تعداد آنها و زمان تقریبی عبور آنها از مسیر استفاده می شد. در برگجهان گوگل پا ( چوپان گاوها ) معمولاً از این تکنیک برای پیدا کردن گاوهایی که برای چرا در کوهها رها می شدند استفاده می کرد.

در شناسایی مسیرهای اصلی و فرعی ، میزان و مقادیر مدفوع ها بسیار کمک کننده اند. بدیهی است مقادیر مدفوع در شاهراهها بیشتر و در مسیرهای فرعی کمتر بود. امروزه حتی با استفاده از مدفوع لوژی می توان به راحتی مسیرهای با شیب غیر استاندارد از نظر راهسازی را تشخیص داد. سربالایی امامزاده ، مسیر شاهان بعد از پل و مسیر سرده از پاده تا پشت تکیه مشمول این قاعده است. با کمی دقت حجم انبوه مدفوع خرها را در این فواصل مشاهده می کنید.

مدفوع لوژی و سایر علوم

مدفوع لوژی در علوم عایقکاری مانند آکوستیک یا عایق صوتی و عایق حرارتی و علوم تغذیه و علوم سیاسی و قضایی و غیره کاربرد دارد. به طور مثال اگر از یخ زدن کنتور آب منزلتان در زمستان روستا نگران هستید مقداری پهن روی کنتور بریزید یا اگر دوست دارید یخ و برف کرتهای باغتان زودتر آب شوند روی آنها قدری کود بپاشید و اگر می خواهید به رابطه تغذیه و مدفوع پی ببرید سراغی از سوسکهایی بگیرید که در روستا به انگوله کنک ( مدفوع غلتان ) معروفند. از بیان ارتباط مدفوع و سایر علوم در این سایت که سایتی غیر سیاسی است ، خودداری می شود.

و اما بعد...