روستا برگ جهان، لواسان، لواسانات، طبیعت گردی، کوه نوردی

شما اینجا هستید: مقالات و مطالب جامعه‏ شناسی اسباب بازی های کودکان برگجهانی (1)


اسباب بازی های کودکان برگجهانی (1)

فرستادن به ایمیل چاپ
میانگین امتیار کاربران: / 2
ضعیفعالی 

یکی از مقایسه‌هایی که پدران و فرزندان در گفتگو‌هایشان مطرح می‌کنند، مقایسه بازی و سنین کار در زمان کودکی پدران با کودکی فرزندانشان است. با رشد سریع تکنولوژی و تغییر زیاد شرایطی که در فاصله زمانی کودکان یک نسل قبل و کودکان فعلی رخ داده است گاهی این مقایسه بسیار جالب و شنیدنی است. موضوع وقتی جدی‌تر هم می‌شود که این مقایسه میان شرایط کودکی پدری که در روستا زندگی می‌کرده است با شرایط کودکان‌‌ همان پدر که اکنون در شهر زندگی می‌کنند، انجام شود. مقایسه‌ای که تقریبا برای تمامی مردان و زنان برگجهانی متولد دههٔ ۴۰ و پیش از آن مصداق دارد.

اگر در مقایسه پدران شهری، انواع بازیهای کامپیوتری و سونی و سگا و آتاری فرزندان با منچ و یویو و فوتبال دستی زمان خود مقایسه می‌شود یا انواع ماشین‌های کنترلی از هلی کوپتر‌های پرنده گرفته تا سایر وسایل پرزرق و برق با ماشینهای پلاستیکی و حتی ماشینهایی که چرخ‌هایش ثابت بود، اما در مقایسهٔ کودکان امروز با کودکان روستا حتی کودکان یک نسل قبل اختلاف‌ها تا حدی زیاد است که گاهی باورش برای کودکان اکنون سخت است. چیزی که غالبا متفاوت است نه تنها نوع اسباب بازیهاست بلکه اصولا تعریف چیزی به نام بازی در طول زندگی کودکان روستایی است.

کودکان روستایی اغلب چیزی که از بازی به یاد دارند مربوط به بازیهای خاص در مراسمی است که به ندرت اتفاق می‌افتاد. زیرا بازی به معنای فعالیت دایمی در زندگی آنان فقط به دوران طفولیت برمی گردد که معمولا از یادشان رفته است. وقتی من از چند نفر راجع به اسباب بازی دوران کودکیشان پرسش کردم مدتی طول کشید تا مرور کنند که اصولا چه بازیهایی و در چه سنینی و یا در چه مواقعی انجام می‌دادند.

از این مقدمه که بگذریم بازیهای مرسوم در برگجهان را مثل هرجای دیگری می‌توان به دو گروه دسته بندی کرد: بازی‌ها یا سرگرمی‌های دارای وسیله یا اسباب خاص، و بازیهای فاقد وسیله یا اسباب. مثلا برای بازی الک - دولک به دست کم یک دولک و چند الک نیاز داریم ولی بازی قایم باشک معمولی یا دسته‌ای و خرک دوجال نیازی به اسباب بازی ندارد. پرداختن به انواع بازیهای مرسوم برگجهان خود موضوع جداگانه‌ای است و امیدوارم روزی برسد که ما همهٔ این بازی‌ها و روش انجام آن‌ها را در سایت ثبت کرده باشیم. در این مقاله سعی می‌شود تنهابه بازیهای کودکان و بازیهایی که دارای اسباب بازی بودند اشاره‌ای شود تا بتوان اسباب بازی‌ها را معرفی کرد.

بازیهای خاص

بیشترین خاطره افراد از بازی دوران کودکی مربوط به بازیهای خاص است که همراه بزرگسالان انجام می‌دادند. مانند بازی الک-دولک، توپ بالا- پایینک، درمه کوکو، خرک دوجال، جوزبازی، قاب بازی، یک قل دو قل، یا شرکت در مراسم ملی و مذهبی مانند عمرکشان و تعزیه و قاشق زنی و یا شبیه سازی آن‌ها به عنوان بازی. وسایل بازی در الک و دولک تعدادی چوب کوتاه به نام الک و چوب بلند به نام دولک بود. در توپ بالا پایینک از گلوله نخ و توپ بیس بال و دولک و در درمه کوکو ازشال کمر یا لنگ و یا تکه پارچه‌ای شبیه آن‌ها و در جوز بازی از تعدادی گردو، در قاب بازی از قطعه استخوان مچ دست و پای گوسفند، در یک قل دو قل از چند سنگریزه به اندازهٔ حد وسط گردو و فندق استفاده می‌شد. در این نوشتار از بیان این بازی‌ها به دلیل اهمیت و نیاز به شرح مفصل‌تر پرهیز شده است. باز هم امیدوارم روزی بتوان شرح تمام این دسته از بازی‌ها و مراسم را در سایت برگجون دید و خواند.

کار سبک به جای بازی

همانطور که در بالا اشاره شد اصولا برای عده‌ای از روستاییان چیز مطلقی به عنوان بازی معنا نداشت. بازی در حقیقت صورت ساده شده‌ای از یک کار واقعی بود. از کمک به مادر در پخت نان تحت عنوان پخت توتگ که بچه‌ها به درست کردن خمیر و آماده سازی آن برای پخت در تنور مشغول می‌شدند تا کاشت درخت و برداشت محصول، گرچه از نظر خود مشغول بازی بودند ولی از نظر کلی فعالیت آن‌ها کار ضمن آموزش بود.

کودکانی که پس از مدت‌ها انتظار والدینشان موافقت می‌کردند که آن‌ها را همراه خود به کوه برده تا متناسب فصل به جمع آوری سبزی یا قارچ یا گلپر یا ریواس یا جارو بپردازند گاهی به نظر خود روز خوشی را سپری می‌کردند ولی در واقع به کار مشغول بوده‌اند. کار مداوم و سخت و تکراری داخل روستا و باغ‌ها به گونه‌ای بود که رفتن به کوه برای آنان نوعی سرگرمی محسوب می‌شد.

کودکانی که وردست والدین اجازه می‌یافتند با ابزار آن‌ها یا مانند آن‌ها کار کنند نیز احساس خوشحالی می‌کردند. کودکی که اجازه می‌یافت یک سمت «اره دو سر» را برای ساخت تخته از الوار بگیرد یا هنگام خرد کردن علف، دسته‌های علف را زیر «دهره» بدهد، از پستان گاو و گوسفند شیر بدوشد یا اجازه داشت دسته علفهای چیده شده توسط پدر را در یک ردیف (دسته رج) قرار دهد یا با داس و دهره علف بچیند یا روی «چپر» و مابین دوپای پدر هنگام خرمن کوبی بنشیند، این کار‌ها برایش سرگرم کننده به حساب می‌آمد و اگر پدر وظیفهٔ کاه گرفتن زیر دم گاو را هنگام کار خرابی به او می‌سپرد او روز رضایت بخشی را سپری کرده بود!

بیشترین ساعتهای کودکان با این کار‌ها و مشابه آن می‌گذشت و اسباب بازی! این سرگرمی‌ها! در واقع‌‌ همان ابزار کار پدران و مادران بود.

بازی با وسایل کهنه بزرگسالان یا وسایل مستعمل شهری

شاید کاربرد واژهٔ وسایل کهنه و بلا استفاده تا ۳۰ سال قبل در برگجهان مفهومی نداشت. زیرا تقریبا هیچ وسیله بلا استفاده‌ای یافت نمی‌شد. مثلا ظروف شیشه‌ای تا زمانی که نشکسته بود استفاده می‌شد و ظروف چینی بار‌ها بند زده می‌شد و ظروف فلزی مثل قابلمه تا وقتی ظاهرش سالم بود و دسته داشت در مطبخ استفاده می‌شد. بعد هم مورد استفاده برای غذا و آب دادن به مرغ و خروس و خر و گوسفند بود و وقتی هم که می‌شکست به کاسه بشقابی فروخته می‌شد. یا مثلا بیل اگر طولش در اثر سایش کوتاه می‌شد، از باغ به داخل مطبخ می‌آمد تا درخدمت تنور و اجاق و خاکس‌تر منقل قرار گیرد. و اگر گوشه‌اش می‌شکست خم داده شده و به «بل لوگ» که وسیله‌ای است برای بیرون کشیدن ذغال از کوره تبدیل می‌شد. جارو تا وقتی نو بود خانه را جارو می‌کرد وقتی کهنه می‌شد ایوان و دالان و وقتی خیلی کوتاه (کل) می‌شد در خدمت تنور یا جارو شدن کوچه و حیاط بود. بقیه وسایل هم به همین ترتیب. با وجود اینها‌گاه وسایلی بود که فی نفسه یا به دلیل آنکه منشاء شهری داشت در روستا هیچ کاربردی نداشت و در اختیار کودکان قرار می‌گرفت تا با آن‌ها بازی کنند. مانند: قرقره خالی، دوک خالی (اگر برای در پیت نفت مورد نیاز والدین نبود)، پیچ و مهره‌های بزرگ، لاستیک رویه دوچرخه و موتور و کالسکه، لامپ سوخته، و....

چاقوی جیبی

تقریبا یکی از وسایل همیشه همراه بچه‌ها چاقوی کوچک جیبی بود. چاقو ابزار مناسبی بود که بزرگسالان اغلب همراه داشتند و بسیار مورد استفاده‌شان بود. اما بچه‌ها گاهی دور از چشم بزرگان و گاهی با اطلاع آنان چاقو بزرگ یا چاقوهای خیلی کوچک همراه خود داشتند و برای بازی و خوردن گردو از آن استفاده می‌کردند. یکی از استفاده‌های چاقو درست کردن ززه و چوب دستی «خطم خالی» بود.

بازی با حیوانات

وسیله بازی در انواعی از بازی‌ها و سرگرمی کودکان در واقع یک حیوان بود. شاید رایج‌ترین آن‌ها بازی خرسواری بود. کودکان در فرصتهایی که پیدا می‌شد، خر‌هایشان را به جایی مانند جاده دشتا‌ها می‌بردند و با هم مسابقه می‌دادند. این کار معمولا دور از چشم بزرگتر‌ها انجام می‌شد. زیرا بزرگتر‌ها معتقد بودند خر را نباید برای کارهای بیهوده (بازی!) خسته کرد.

زنبور طلا نیز وسیله بازی در اواخر فصل بهار و شروع تابستان بود، در زمانی که گل محمدی برداشت می‌شد و این زنبور فراوان بود و همراه گل‌ها به خانه‌ها آورده می‌شد. کودکان آن‌ها را گرفته و به پایشان نخ بسته و در آفتاب ر‌هایشان می‌کردند. زنبور‌ها به زودی پر می‌زدند وبه هوا می‌رفتند در حالی که مانند بادبادک اختیارشان در دست کودکان بود. بازی معمولا تا کنده شدن پای زنبور و فرارش از دست کودک ادامه می‌یافت.

کفشدوزک (ماموگ) نیز گاهی وسیلهٔ بازی کودکان بود. کفشدوزک را اگر در دست قرارداده و دستان را مانند حالت دعا رو به بالا بگیریم، روی انگشتان حرکت کرده تا به نوک آن برسد. آنگاه پرواز می‌کند. بچه‌ها برای مشخص کردن نوع جنسیت بچه زنان باردار یا حیوانات آبستن این کار را می‌کردند. دایم می‌گفتند دختر – پسر و کلمه‌ای که در زمان پریدن کفشدوزک بیان می‌شد نوع بچه را تعیین می‌کرد! یا در بازی دیگر ممکن بود از این حیوان بجای شیر یا خط استفاده شود. مثلا اگر قرار بود کاری توسط من یا عبدالله انجام شود کفشدوزکی به کار می‌رفت و گوینده دایم نام علی اکبر و عبدالله را بیان می‌کرد. روی هر اسمی که کفشدوزک پرواز کرد آن کار را باید وی انجام می‌داد. و سایر بازیهایی که به این ترتیب قابل انجام یا شرط بندی بود با کفشدوزک انجام می‌شد.

بازی دیگر با مگس (مگس کورگ) یا خرمگس (مگس خرگ) انجام می‌شد. این بازی با نوعی قساوت همراه بود. ابتدا مگس یا خرمگسی به صورت زنده وسالم دستگیر می‌شد. سپس با برآوردی که از قدرت پرواز این حیوان بیچاره می‌شد قطعه‌ای کوتاه یا بلند از چوب جارو یا سایر علف‌ها را جدا کرده و در ماتحت مگس فرو می‌بردند. سپس مگس‌‌ رها می‌شد تا پرواز کند. اگر برآورد درستی از توان پروازی مگس و وزن چوب صورت گرفته بود مگس با سرعت کم و خنده آوری پرواز می‌کرد. اگر ترتیب کار‌ها درست نبود یا مگس سقوط می‌کرد یا چوب‌‌ رها می‌شد و مگس فرار می‌کرد.

بازی با جوجه (جی جی اک)‌ ها یا به جنگ انداختن خروس‌ها و غیره نوع دیگری از بازی با حیوانات بود.

چوب خطم خالی

بچه‌ها چوب دستی کوچکی از چوب بید و بیدمشک یا جودان تهیه کرده و برای سرگرمی با استفاده از چاقوی جیبی همراه خود روی آن را منقش (به خط و خال) می‌کردند. یعنی با ایجاد خطوط صاف و منحنی انواع شکلهای هندسی و زیبایی را با ترکیبی از بخشهای پوست کنده شده روی چوب ایجاد می‌کردند. چوبهای بید و جودان سطح صاف و پوست سبز و چوب سفیدی دارند که به راحتی نیز پوست آن‌ها کنده می‌شود و برای این کار بسیار مناسب هستند. این کار بسته به دقت کار چند ساعت و یا چند روز به طول می‌کشید و بعد از آن هم این چوب مدت‌ها به عنوان وسیله‌ای سرگرم کننده در دست صاحبش قرار داشت.

ززه

در ابتدای فصل تابستان و اواخر آن پوست درختان راحت کنده می‌شود. بچه‌ها در این مواقع با استفاده از چاقوی همراه خود پوست شاخه بعضی از درختان را به صورت یکپارچه (قلفتی) از چوب جدا می‌کردند. برای این کار قطعه‌ای از شاخه‌های مناسب - به قطر مداد و کمتر- از درختانی مانند بید و تبریزی بریده و طولی بین ۲ تا ۵ سانت از پوست آنرا مانند لوله از روی چوب جدا می‌کردند. سپس با نازک کردن لبه یک سمت پوست لوله‌ای، آن را داخل دهان گذاشته و داخل آن می‌دمیدند و با این کار صدای بلندی تولید می‌شد. افراد مبتکر و خلاق علاوه بر آن لوله‌ای دیگر به طول ۱۰ سانت و ضخیم‌تر تهیه کرده و مانند نی آن را سوراخ کرده و با ززه نوعی نی لبک درست می‌کردند.

بدیهی است با خشک شدن پوست، ظرف یکی دو روز (بسته به شرایط)، ساز خراب می‌شد.

چشم چینگ

مهره‌های به رنگ آبی فیروزه‌ای از جنس سنگ یا سفال لعابدار به نام چشم نظر یا مشابه آنکه در برگجون به «چشم چینگ» معروف بود برای دفع نظر چشم یا چشم‌های شور به گردن کودکان یا گوشه لباس نوزادن و همچنین پیشانی حیوانات خانگی مانند خر و گاو و گوسفند نصب می‌شد. در زمانی که سوراخ این مهره می‌شکست و قابل استفاده نبود یا وقتی کودک و نوزاد بزرگ شده و یا به هر دلیل دیگری این چشم چینگ‌ها بلا استفاده بود به دلیل رنگ زیبا و جذابش مورد توجه کودکان و اسباب بازی آن‌ها بود. در سالهای جدید‌تر که چشم چینگ‌های پلاستیکی تولید شد به تعداد بیشتر و رنگهای متنوع تری این مهره‌ها در اختیار کودکان برای بازی قرار گرفت. نوع علاقه بچه‌های روستا به این مهره‌ها مشابه علاقه کودکان شهری به جمع آوری تیله‌های شیشه‌ای بود.

چوب و خر سواری

کودکان اغلب با دو تکه چوب بازی خر سواری (یا اسب سواری) می‌کردند. چوب بلند را بین دو پا در حالتی قرار می‌دادند که یک سر آن در یک دست و سر دیگر آن روی زمین قرار می‌گرفت. سپس با راه رفتن و دویدن آن را روی زمین کشیده و با دست دیگر چوب کوتاه‌تر را گرفته و به چوب بلند می‌کوبیدند و با خیال اینکه بر حیوان راهوری چون خر یا اسب سوارند‌گاه می‌تاختند و‌گاه می‌ایستادند و با حیوان خیالی خود بازی می‌کردند (۱).

ایسکی

اسکی از وسایل مهم بازی کودکان در زمستان بود. اما اسکی کودکان روستا را معمولا خودشان و به ندرت به کمک والدین می‌ساختند. اسکی برگجونی شامل دو پایه از چوب گرد به طول ۷۰ تا۸۰ سانتی متری بود که به صورت عرضی با دو قطعه چوب ۳۰ تا ۴۰ سانتی در ابتدا و انت‌ها به هم متصل شده و نوک دو پایه را فارسی بر کرده که راحت‌تر روی برف و یخ سر خورده و گیر نکند. مشخصه اساسی اسکی برگجونی این بود که کودک روی آن می‌نشست. با ایجاد سکویی در انتهای اسکی محلی برای نسشتن ایجاد می‌شد و این کار ایمنی زیادی را فراهم می‌کرد. قشر نهایی سکو تخته و گاهی نمد بود. فرد اسکی سوار پس از نشستن روی سکوی انتهایی و قرار دادن دو پا روی چوب عرضی جلویی با دو چوب دستی مناسب، خود و اسکی را به سمت جلو می‌راند.

لتی

«لتی» از دیگر وسایل سرگرمی زمستانه کودکان بود که بزرگسالان هم از آن برای تحصیل گوشت کبک یا کبک زنده استفاده می‌کردند. لتی یا تله که وسیله‌ای بود برای به دام انداختن کبک، مشابه در دولنگه چوبی عمل می‌کرد که تنها رو به زمین باز می‌شد. برای ساخت تله ابتدا در محلی که احتمال حضور و راه رفتن کبک‌ها زیاد بود (در کوههای صخره‌ای و اغلب پای صخره‌ها که پناه بهتری برای کبک‌ها بود و به دلیل خشک شدن زود‌تر برف‌ها امکان یافتن دانه و حشره از سوی کبک‌ها بیشتر بود) چاله‌ای با ارتفاع ۰. ۵ تا ۰. ۷ متر کنده می‌شد. در کوچک چوبی (لتی) روی چاله قرار داده شده و ضمن محکم کردن آن هر گونه راه خروج و منفذ اطراف مسدود می‌شد و روی آن با برگ و خاشاک و یا پوشش نازکی از خاک و برف پوشیده می‌شد تا کاملا مانند زمین طبیعی به نظر برسد. به محض آنکه کبک روی آن حرکت می‌کرد در تله در اثر وزن کبک باز شده و کبک داخل چاله افتاده و سپس در خود به خود بسته می‌شد. چون در فقط به سمت داخل باز می‌شد هرچه کبک سرش را به در می‌زد نمی‌توانست خارج شود تا فرد تله گذار سر برسد و آن را بگیرد.

بجز انتخاب مناسب مکان، مهم‌ترین عامل تکنولوژی ساخت تله و ظرافت آن بود که چند کار متناقض را به خوبی انجام دهد. باید ظریف و سبک باشد تا با وزن کمتر از کبک باز نشود و در عین حال در اثر وزن کبک حتما باز شود. در به سرعت باز شود تا کبک سقوط کند و به سرعت هم بسته شود تا کبک پس از افتادن فرصت فرار پیدا نکند. سبکی و استحکام دو تخته که نقش در را داشتند، و سپس جنس و استحکام نخ به کار رفته که دونقش اساسی را برعهده داشت مهم بود. نخ به کاررفته که اغلب از موی بز (بزه مو) بافته می‌شد، هم نقش لولای در را ایفا می‌کرد و هم نقش فنری که همواره در‌ها را به حالت بسته نگه دارد، مگر زمانی که در اثر وزن کبک یا هر چیز سنگین تری باز می‌شد.

تیرکمون

تیرکمون سنگی مهم‌ترین اسباب بازی کودکان دست کم در زمان کودکی نگارنده بود. برای توضیح کامل در این خصوص به «ماجراهای من و تیرکمون» نوشته نگارنده در بخش اجتماعی سایت مراجعه شود.

چرخ بازی

چرخ بازی با استفاده از یک عدد چرخ آماده لاستیکی یا فلزی یا ساخته شده با شلنگ انجام می‌شد. چرخ‌ها اغلب با وسیله‌ای مانند چوب یا سیم حالت داده شده یا دست هدایت می‌شدند. برای شرح کامل بازی و ابزار آن به نوشته «چرخ بازی و چرخ بازان برگجهان» نوشته نگارنده در بخش اجتماعی سایت مراجعه شود.

آب دزدگ

به نظر من آب دزدگ جالب‌ترین و هیجان انگیز‌ترین اسباب بازی ساخت برگجون بود. طرز ساخت ساده است و عملکرد یا طرز کار آن کاملا مشابه آب باشی با سرنگ آمپول زنی است. ابتدا باید قطعه‌ای مناسب از ساق خلرج (گیاه گلپر) بدست آورد. این گیاه به وفور در «می‌انرود» و همچنین «اندار» و به طور منفرد در حاشیه رودخانه و باغهای برگجهان می‌روید. می‌دانیم ساق گیاه خلرج به صورت لوله و توخالی است. ساق مناسب ساقی است به قطر بیرونی حدود ۲ تا ۳ سانت و قطردرونی (سوراخ) ۱تا ۱. ۵ سانت. ساق باید مستقیم و به طول حدود ۰. ۵ متر و واجد یک بند در انت‌ها و تازه و انعطاف پذیر باشد. توضیح اینکه در فواصلی از ساق خلرج که محل انشعاب برگ است بند وجود دارد. هر بند لوله ساق را با دیافراگمی به ضخامت حدود ۰. ۵ تا ۱ سانت مسدود می‌کند.

پس از تهیه ساق مناسب، چوب نازکی به ضخامت ۰. ۷ تا ۱. ۲ سانت و طول ۰. ۶ تا ۰. ۷ متر متناسب با قطر سوراخ ساق و طول ساق تهیه شود به نحوی که بتواند به راحتی داخل سوراخ حرکت کند. سپس در یک سر چوب به طول ۵ تا ۷ سانت با پلاستیک نرم یا پارچه نوار پیچی می‌شود. قطر نوار پیچی باید چند میلی متر بزرگ‌تر از قطر سوراخ باشد. این چوب نوارپیچی شده از سمت نوار پیچ به داخل سوراخ هدایت می‌شود به نحوی که بتوان مانند سرنگ آمپول زنی یا سیلندر و پیستون یا تلمبه بادی حرکت رفت و برگشتی انجام داد. بند موجود در انتهای ساق با نوک چوب نازک یا میخ سوراخ می‌شود. وقتی چوب نوارپیچ در داخل لوله فرو رفته است، انتهای ساقه را از قسمت بند داخل ظرف آب یا رودخانه و نظایر آن کرده و در همین وضعیت مبادرت به بیرون کشیدن چوب از داخل لوله می‌کنند. در اثر خلاء ایجاد شده آب از طریق سوراخ انتهایی وارد سوراخ ساق می‌شود. وقتی کاملا آب وارد شد انتهای ساق را از آب بیرون کشیده به طرف دلخواه نشانه رفته و چوب را داخل لوله پر از آب فرو می‌برند. در اثر فشار چوب نوار پیچ اکنون آب با فشار از سوراخ انتهایی خارج می‌شود و آب دزدگ آب را مانند آبپاش به بیرون می‌پاشد. از این وسیله در آب بازی‌ها برای خیس کردن حریف استفاده می‌شد (۲).

(۱) در این مورد نوشته آقای مرتضی لبافی در بخش خاطرات سایت با موضوع کاه، باد، گندم خواندنی است. نام اسب (یا چوب) او در این خاطره کهر است.

(۲) البته بدون نگرانی از دستگیری توسط نیروی محترم انتظامی!

FacebookTwitter
نظر (5)
  • Homa

    با سلام خدمت آقای لبافی
    بیشتر مردم زندگی را پیکار می انگارند. اما زندگی پیکار نیست بازی است .
    مثل همیشه زیبا بود خسته نباشید .
    اما بجزء یک قل دوقل بازی دیگری برای دختر خانمها پیدا نکردم .
    شاید در قسمت (2)بعدی بازی دختر خانمها هم مشخص می شود .
    سر بلند باشید .
    با تشکر فراوان هما اثباتی

  • افشین

    باسلام و تشکر از زحمات جناب آقای لبافی که همواره در احیا و پر بار نمودن سایت تلاش می کنند . از مطلب بالا بسیار لذت بردم . چرا که از نزدیک با تعدادی از این بازی و تفریحات برخورد داشته ام و آنرا تجربه کرده ام .
    بنظر میاد در گذشته آدمها کار درست تر بودند و مثل امروز که اکثراً در مصرف گرایی و تجمل از هم سبقت میگیرند روزگار نمی گذراندند و بالطبع منابع آب و خاک به این وسعت تخریب و تهدید نمی شد .
    یادم هست بهترین نقطه برای اسکی ما بچه ها در روزهاییکه برف باریده بود و در برگجهان بودیم "سراسو " و زمین شیب دار بالای آب انبار بود . سیزدهم فروردین یکی از همان سالها را به یاد دارم (59 یا 60) و برف در آخرین روزهای زمستان آنقدر باریده بود و رویهم کوپه شده بود که از داخل تونل ساختگی در کوچه ها رفت و آمد میشد . و برای بازیهای جمعی بچه ها روی پشت بام ها که بعضاً کاهگلی بودند و به همدیگر راه داشتند جمع میشدند .
    مورد دیگر اینکه علاوه بر شما ، از هنرمندان منقش کردن چوب آقایان اسماعیل و رضا پلویی فرزندان آقای حسینقلی بودند که در این کار مهارت داشتند . مورد دیگر که آورده اید و خنده دار بود و نشان میداد ما بچه ها بعضی وقت ها چقدر بی رحم میشدیم وارد کردن چوب جارو در بدن خرمگس های بیچاره بود و یا زدن گنجشک ها با تیرکمون سنگی .
    هر چه بود دوران خوب و لذت بخشی بود .

  • مهدي بورك

    عمو عليكبر
    واقعا اصرار به انجام كار بي نقص در شما و آقا مرتضي ستودني است.
    از همان عدد 1 در نام مقاله پيداست كه بايد منتظر شماره هاي بعدي هم باشيم.
    من هم با نظر آقاي افشين موافقم. واقعا استاد حكاكي روي چوب آقاي اسماعيل پلويي بود. البته يادم هست با سيم تلفن هم صليب هاي قشنگي مي بافت. قهرمان بي چون و چراي تير و كمان هم عمو عبداله بود. كاش در مقاله ها نام اساتيد رشته هاي مختلف رو هم مي گفتي تا با پيشكسوتها بيشتر آشنا شويم. :lol:

  • ا.ا.

    ا عرض سلام و خسته نباشيد
    بسيار جامع بود و کلي چيز ياد گرفتم به خصوص که اغلب بازي ها پسرانه بود و بسياري از آن ها را نمي شناختم يا اسمشان را نمي دانستم.
    به نظرم آن بخش از بازي ها يا فعاليت هايي که تقليد از زندگي بزرگترهاست - کار سبک به جاي بازي و بازي با وسايل مستعمل بزرگترها براي همه بچه ها در همه دوره ها جذاب بوده است.
    مثلا الان بچه هاي من کيفشان اين است که وقتي لباس هاي شسته را پهن مي کنم آن ها جوراب ها را روي بند بياندازند و يا هنگام پخت غذا آن ها مواد را با هم مخلوط کنند يا آب پرتقال بگيرند يا تلفن را جواب بدهند و در خانه را باز کنند که طبعاً‌ هميشه هم موفقيت آميز نيست اما براي آن ها هم تجربه است و هم بازي... فکر کنم در سنين نوجواني کاملاً قضيه برعکس شود و حاضر نباشند اين " به ظاهر " بازي ها يا تفريح ها را انجام بدهند.
    درباره بازي هاي دخترانه هم همان يک قل و دو قل و يک ورژن خاص از همين بازي با سنگ ها را به خاطر دارم که به آن عروس بازي مي گفتيم ... دوخت و دوز و گلدوزي و پخت آشک و چايي اک و طبعا خاله بازي هم به نوعي در دسته بازي به تقليد زندگي بزرگسالان بود.
    تفريح ديگر ساخت گردنبند و دستنبد و اين قبيل وسيله ها با دانه هاي باقي مانده گل ( گياهي به نام پنيرگ- اگر اشتباه نکنم ) بود که وقتي گل گياه خشک مي شد باقي مي ماند اين دانه ها را جمع مي کرديم و با سوزن و نخ به هم متصل مي کرديم و گردنبندهاي با دانه هاي مرواريدي درست مي کرديم. گردنبندها ابتدا سبز رنگ بودند و بعد از خشک شدن قهوه اي مي شدند.
    فکر کنم بازي هاي همراه با فعاليت فيزيکي براي دخترها خيلي زود تمام مي شد.

  • علی اکبر لبافی

    سرکار خانم هما اثباتی
    ضمن تشکر به پاسخ مبسوط خانم ارمغان اثباتی توجه فرمایید. درضمن عروسک بازی مهمترین بازی دختر بچه ها بود که جالب است عروسکها هم توسط برگجهانی ها(خانواده اثباتی به ویژه همسر مرحوم داش حسین اثباتی و خانواده لبافی به ویژه همسر مرحوم مش خیرالله لبافی)، ساخته می شد.
    آقایان افشین و مهدی بورگ
    ضمن تشکر باید بگویم در هر بازی، و هر نسلی قهرمان خودش را داشت. من قهرمانان نسل خودم را در چرخ بازی و تیرکمون بازی قبلا معرفی کرده ام. در مورد خطمخالی چوب حق با شماست. اسماعیل چیره دست بود اما از همبازیهای من کوچکتر بود.
    خانم ارمغان اثباتی
    ضمن تشکر باید عرض کنم چون این مقاله (و مقاله تکمیلی که امیدوارم در آینده بنویسم ) اغلب حاصل تجربه شخصی است و نه مقاله ای علمی و تحقیقی، بدیهی است به بازیهای پسرانه پرداخته شده است. امیدوارم بخش اسباب بازیهای دخترانه به کوشش افرادی چون سرکار که به سایت برگجون تعلق خاطر دارید، تدوین شود.


تنها کاربران عضو شده در سایت می توانند نظر خود را ارسال کنند!
اگر در سایت عضو هستید با نام کاربری و رمز عبور خود در سایت وارد شوید
برای ارسال نظر لطفاً قوانین سایت را در نظر داشته باشید...


 
 
 
 

فرهنگ لغات برگجهانی

محبوب ترین مطالب


Warning: Creating default object from empty value in /home/cmatcar7/public_html/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/cmatcar7/public_html/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/cmatcar7/public_html/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/cmatcar7/public_html/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/cmatcar7/public_html/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

Warning: Creating default object from empty value in /home/cmatcar7/public_html/modules/mod_mostread/helper.php on line 79

آخرین مطالب


Warning: Creating default object from empty value in /home/cmatcar7/public_html/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/cmatcar7/public_html/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/cmatcar7/public_html/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/cmatcar7/public_html/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109

Warning: Creating default object from empty value in /home/cmatcar7/public_html/modules/mod_latestnews/helper.php on line 109