روستا برگ جهان، لواسان، لواسانات، طبیعت گردی، کوه نوردی

شما اینجا هستید: فرهنگ لغت م


م

فرستادن به ایمیل چاپ
میانگین امتیار کاربران: / 1
ضعیفعالی 

کلمه های جدید اضافه می شود

مات بزی یه ( mat baziyah ) : مات زده
مات بمندن ( mat bamondan ) : مات و مبهوت ماندن
ماچ ( mach ) : بوسه
ماچه ( machah ) : ماده ی چارپایان به ویژه خر
مادرزایی ( madar zaei ) : مادر زادی
ماده ( madah ) : ماده
مادیون ( madiyon ) : مادیان ، اسب ماده
مار ( mar ) : مادر
مارزا ( marza ) : مادرزا ، مادرزاده ، فرزند مادر
مارزن ( marzan ) : مادر زن ، مارزن سلام : دیدنی که داماد و همراهان بعد از عروسی از مادر زن کند.
مارگ ( marag ) : زمین بسیار دج
مازهن ( mazehon ) : کوه بلند در غرب مرغ و شمال غرب روستا که بخش غربی آن مجاور افجه واقع شده است.
ماستها ره کیسه کردن ( mastha re kisah kordan ) : کنایه از جا خوردن وترسیدن
ماست مالی ( mast mali ) : سرسری انجام دادن کارها
ماس ماسگ ( mas masag ) : کلمه ای که به جای چیزی که اسمش را نمی دانند یا نمی خواهند بگویند به کار می برند.
ماسوره ( masurah ) : قطعه نی کوچکی که نخ چرخ را به دور آن پیچند.
ماشگ ( mashag ) : لوبیا یا ماش
ماشگ پلو ( mashag polove ) : پلویی که با ماش یا لوبیا پزند.
ماشه ( mashah ) : ماشه
ماشین جن ، واشین جن (mashinjan ) : دستگاه علف خردکنی ، دستگاهی شامل تیغه ای مثل تیغه داس که مشابه اره دندانه دار شده است و تخته ای که در یک سر آن تیغه را نصب کرده اند.  فردی روی تخته نشسته و دسته دسته علفها را روی تیغه کشیده خرد می کرد.
ماعاف ( ma af ) : معاف
ماگ ( mag ) : نخستین شیر پس از زاییدن
ماگ نخورده ( mag nakhordah ) : کنایه از فردی کم توان و ضعیف
مال ( mal ) : حیوان بارکش ، چارپایان ، ثروت
مالش بداین ( malesh badayan ) : مالش دادن
مال مرده ( mal mordah ) : کنایه از چیز ارزان
ماله ( malah ) : ماله
ماله بکشی ین ( malah bakashiyan ) : ماله کشیدن ، صاف وتخت کردن ، با وسیله ای به نام چپر زمین شخم زده را تخت کردن ، کنایه از عیب پوشی کردن
مامگ ( mamog ) : کفشدوزک ،  نام تنگه ای در مسیر سووگ از بندگاه نهر زیادآباد
مامگ پربداین ( mamog par badayan ) : تعیین جنسیت فرزند با پراندن کفشدوزک قبل از تولد نوزاد
مامله ( mamelah ) : معامله
مانع گردی ین ( mane-e gardiyan ) : مانع شدن
ماهار ( mahar ) : مهار
ماهنه ( mahonah ) : ماهانه
ماه بگتن ( mah bagtan ) : ماه گرفتن
ماهر ( mahr ) : مار
ماهربزی ین ( mahr baziyan ) : مار گزیدن
ماهیچه ( mahichah ) : ماهیچه
ماینه ( mayenah ) : معاینه
مایه ( mayah ) : مایه ، آنچه برای ساختن ماست و پنیر  به شیر بیفزایند تا آن را تخمیر کند. هرنوع مخمر مانند خمیر ترش برای ساختن خمیر نان ، اصل هر چیز ، سرمایه
مایه بزی ین ( mayah baziyan ) : مایه زدن
مایه به مایه ( mayah be mayah ) : تجارت بی سود وزیان ، فروش کالا به قیمت خرید
مایه بیماین ( mayah bimayan ) : مایه آمدن ، کنایه از لو دادن کسی
مایه پنیر ( mayah panir ) : مایه ای که به شیر زنند تا پنیر شود.  
مایه کاری ( mayah kari ) : مایه به مایه
مایه ماست ( mayah mast ) : ماستی که برای درست کردن ماست به شیر می زنند.  
مبارکا ( mobaraka ) : مبارکی ،  مبارکباد ، مبارک
مبال ( mabal ) : مستراح
متخال ( metkhal ) : متقال ، نوعی پارچه
متلگ ( matalag ) : متلک
متلگ بگفتن ( matalag bagoftan ) : متلک گفتن
مته ( matah ) : مته ، وسیله ی سوراخ کردن چوب در نجاری
مته  ( متی ) کمن ( mati kamon ) : وسیله ای شامل مته و کمانی که با آن مته را به صورت رفت و برگشتی چرخانده تا چوب را سوراخ کند.  
مث ( mes ) : مثل
مثقال ( mesghal ) : وزنی برابر چهار نخود
مثل بزی ین ( masal baziyan ) : مثل زدن
مجال ( majal ) : فرصت
مجال بداین ( majal badayan ) : فرصت دادن
مجر ( majar ) : معجر ، نرده ی چوبی مقابل ایوان یا کنار پله
مجری ، میجری ( mijri ) : جعبه در دار ، صندوقچه ی کوچک
مجسّمه ( mojassemah ) : مجسمه
مجومه ( majumah ) : مجمعه ، سینی بزرگ
مجیز ( majiz ) : تملق
مچاله ( mochalah ) : مچاله ، درهم پیچیده و گلوله شده
مچ بگتن ( moch bagtan ) : مچ گرفتن ، هنگام ارتکاب کاری خلاف کسی را گیر انداختن
مچّد ( machched ) : مسجد
مچل کردن ( machal kordan ) : دست انداختن
مچیل ( machil ) : تخم مرغی که مرغ روی آن می خوابد تا تخم کند.  
محبّت ( mohebbat ) : محبت
محرمنه ( mahramonah ) : محرمانه
محک بزی ین ( mahek baziyan ) : آزمودن
محل دناین ( mahal danayan ) : اعتنا کردن
محلّه ( mahallah ) : محلّه
مخلص کلم ( makhlese kalom ) : حرف آخر ، خلاصه کلام
مخمصه ( makhmasah ) : مخمصه
مخملگ ( makhmalag ) : مخملک ، نوعی بیماری کودکان
مدآقا ( mad agha ) : محمدآقا
مداد ( madad ) : مداد
مدام ( modam ) : مداوم
مدبخت ( modbakht ) : مطبخ ، آشپزخانه
مدرسه ، مردسه ( madresah ) : مدرسه
مذاق ( mezagh ) : مذاق
مرافه ( morafah ) : مرافعه
مرجو ( marju ) : عدس
مرجوجارگ ( marjujarag ) : مکانی در مسیر میان رود بعد از چل پله و قبل از بلنده بند
مردنه ( mardonah ) : مردانه ، محکم
مرده ( mordah ) : مرده
مرده تو ( mordah towve ) : تب خفیف دایمی
مرده شور ( mordah shur ) : مرده شوی
مردیکه ( mardikah ) : مرد پست وحقیر
مرز ( marz ) : زمین شیب دار مزارع که معمولاً در اثر تسطیح زمین در قسمت میانی در بخشهای کناری و در مجاورت مزارع دیگران یا کوه ودره ایجاد شده است.  بخشهای جداکننده مزارع یا کرتها ازهم
مرز مالن ( marze malon ) : بخشهای پیرامونی زمین که به دلیل شیب دار یا نامرغوب بودن رها شده و درآن درختان هرس نشده و خاردار وجود دارد.  
مرزه ( marzah ) : نوعی سبزی خوراکی
مرس ( mers ) : مس
مرسی ( mersi ) : مسی
مرغ ( margh ) : نام مکان و کوهی در شمال روستا ونتها الیه سرده و دره تنگه مرغ
مرغ سر ( marghasar ) : مکانی در قله ی مرغ
مرهم ، ملهم ( malham ) : دارویی که روی زخم گذارند.  
مزاح ( mazah ) : شوخی
مزرعه ( mazreah ) : مزرعه
مزمزه ( mazmazah ) : مزمزه
مزّه ( mazzah ) : مزه
مزّه بداین ( mazzah badayan ) : مزه دادن
مزّه بکردن ( mazzah bakordan ) : مزه کردن
مژدوا ( mojdava ) : مجتبی
مژده ( mojdah ) : مژده
مساله ( mas-alah ) : مساله
مستراب ( mostarab ) : مستراح
مستراب جووک ( mostarabe juvak ) : نام مستراح عمومی معروفی که محمد همایون در حاشیه نهر جووک ساخته بود.  
مست کردن ( mast kordan ) : مست کردن
مست گردی ین ( mast gardiyan ) : مست شدن ، از خود بی خود شدن
مست و موره بکردن ( masto murah bakordan ) : ناراحتی در کار نشان دادن ، تعلل و بهانه گیری کردن
مسقره ، مسخره ( masgharah ) : مسخره
مسقره بکردن ( masgharah bakordan ) : مسخره کردن
مسگر ( mesgar ) : سفیدگر ، سفید کننده ی مس
مسلمن ( mosalmon ) : مسلمان
مس مس کردن ( mes mes kordan ) : فس فس کردن ، دست دست کردن
مش ( mash ) : مخفف مشدی
مشد ( mashd ) : مرغوب ، عالی ، بی همتا
مشدی ( mashdi ) : مشهدی
مشت استخن ( moshte ostokhon ) : کنایه از فرد لاغر
مشت بزی ین ( mosht baziyan ) : مشت زدن
مشت کردن ( mosht kordan ) : مشت کردن
مشتگ ( moshtag ) : یک مشت از هر چیزی مانند خاک یا بذر یا کود و نظایر آنها
مشت وا گردی ین ( mosht va gardiyan ) : مشت باز شدن
مشتلق ( moshtologh ) : مژدگانی ، مژده
مشتلق بیوردن ( moshtologh biyowrdan ) : مژده آوردن
مشتلقنه ( moshtologhonah ) : به عنوان مژدگانی
مشتلق هاداین ( moshtologh hadayan ) : مژده دادن
مشتلق ( مشتلقنه ) هاگتن ( moshtologh hagtan ) : مژدگانی گرفتن
مشت مشت ( mosht mosht ) : کنایه از مقداری زیاد
مشت ومال بداین ( moshto mal badayan ) : مشت و مال دادن
مشتی ( mashti ) : لوطی ، جوانمرد
مشخ ، مشق ، مخش ( mashkh ) : مشق ، تمرین
مشغله ( mashghelah ) : مشغله
مشغل زنبه ( mashghol zonbah ) : مشمول الّذمه ، مدیون
مشمّا ( moshamma ) : مشمع
مصّب ( massab ) : مذهب
مصرف کردن ( masraf kordan ) : مصرف کردن
مطّل ( mattal ) : معطّل
مطّل کردن ( mattal kordan ) : معطل کردن
مطّل گردی ین ( mattal gardiyan ) : معطل شدن
مظنّه ( mazennah ) : گمان ، نرخ روز کالا
مظنّه کردن ( mazennah kordan ) : بهای تقریبی کالا را پرسیدن
معالجه ( moalejah ) : درمان ، معالجه
معامله ( moamelah ) : دادو ستد ، معامله
معاینه ( moayenah ) : معاینه
معجز ( mojez ) : معجزه
معرکه ( marekah ) : معرکه
معرکه بگتن ( marekah bagtan ) : معرکه گرفتن
معنی بداین ( ma-ni bakordan ) : معنی دادن
مغبون گردی ین ( maghbun gardiyan ) : مغبون شدن
مغز حرم ( maghze harom ) : مغز حرام ، مغز استخوان کمر حیوانات
مقّاشگ ( maghghashag ) : موچین
مقاطه ( moghatah ) : مقاطعه
مقاطه بداین ( moghatah badayan ) : مقاطعه دادن
مقایسه ( moghayesah ) : سنجش ، مفایسه
مقبره ( maghbarah ) : گور ، مقبره
مقدّمه ( moghaddemah ) : مقدّمه
مقرایماین ( moghor imayan ) : اعتراف کردن
مقر بیوردن ( moghor biyowrdan ) : اقرار گرفتن
مکّه ای ( makkaei ) : حاجی ، کسی که توان مالی حج رفتن را دارد.  
مگه ( magah ) : مگه ، مگر
مگس ( magas ) : زنبورعسل
مگس خن ( magaskhon ) : کوهی در شوراب و مابین دره های اندار و میان رود
مگس خرگ ( maghas kharag ) : خرمگس
مگسگ ( magasag ) : حشره ریزه ای که در برگ و گل درخت پیدا می شود.  
مگس کورک ( magas kurag ) : مگس
مگسی گردی ین ( magasi gardiyan ) : عصبانی شدن ، بد اخلاق شدن ، رم کردن و وحشی شدن
مگلس ( magles ) : مجلس ، محل نشست
ملّا ( molla ) : با سواد ، عالم شرعیات
ملّاباجی ( molla baji ) : زن باسوادی که در مکتب خانه به کودکان آموزش می دهد.  
ملاحظه ( molahezah ) : مشاهده ، رعایت
ملّاخور گردی ین ( mollakhor gardiyan ) : بالا کشیدن ، گرفتن وپس ندادن
ملارزگ ( malarzag,melarzag ) : نوعی سبزی کوهی با برگ تخت دایره شکل و گلهای زرد که در اوایل بهار و بلافاصله با آب شدن برفها می روید.  
ملاقه ( malaghah ) : ملعقه ، قاشق بزرگ
ملّا گردی ین ( molla gardiyan ) : با سواد شدن
ملخ ( malekh ) : ملخ
ملک ( molk ) : زمین مزروعی
ملک پازردالو ( molke pazardalu ) : نمونه ای از نحوه نام گذاری محلی باغها ومزارع. نام باغ  یا مجموعه ای از چند باغ در شیران
ملک علی بابا ( molke alibaba ) : نمونه ای از نحوه نام گذاری محلی باغها و مزارع. نام باغی از مجموعه باغهای دشتاها
ملّق ( mallagh ) : معلق
ملهم ( malham ) : مرهم
ممبر ، منبر ( mambar ) : منبر
ممّد ( mammad ) : محمد
ممّدخان ( mammad khan ) : محمد خان ،  محمدهمایون
ممدلی ( mamadali ) : محمدعلی
ممه ( mamah ) : پستان به زبان کودکان
من ( man ) : برابر سه کیلو یا چهل سیر
منبد ( men bad ) : من بعد
منّت دناین ( mennat danayan ) : منّت نهادن
منج ( menj ) : چیز سفت شده مانند نانی که سفت و خشک شود ، چوب درختی که هنوز خوب خشک و ترد نشده است.  
مند ( mand ) : زمین یا نهر هموار و بدون شیب
منداس ( mandas ) : آبی که در اثرشیب منفی یا وجود مانع با سرعت کم و سطح مقطع زیاد در نهر یا زمین و کرت مزرعه جاری است.  
مند او ( mand owve ) : آب راکد و بدون جریان
من دراوردی ( man darowrdi ) : من در آوردی ، از خود ساخته
مندگار ( mondegar ) : ماندگار
منظره ( manzerah ) : منظره
منع کردن ( man-e kordan ) : منع کردن
منع گردی ین ( man-e gardiyan ) : منع شدن
منفعت بداین ( manfa-at badayan ) : پول به نزول دادن
منگنه ( mangenah ) : منگنه
منگوله ( mangulah ) : منگوله
من من کردن ( men men kordan ) : به کندی و نامفهوم سخن گفتن
منوچر ( manucher ) : منوچهر
موروجه ( murujah ) : مورچه
موروجه اسبگ ( murujah asbag ) : مورچه سوار ، مورچه درشت
مورونه ( murunah ) : موریانه
موس موس کردن ( mus mus kordan ) : چاپلوسی همراه با خفت کردن
موش پردار ( mush pardar ) : خفاش
موش درختی ( mush derakhti ) : سنجاب
موشگ ( mushag ) : هواپیمای کاغذی و وسیله بازی کودکان
موش گردی ین ( mush gardiyan ) : آرام و ساکت شدن
مو نزی ین ( mu naziyan ) : مونزدن ، کاملاً شبیه هم بودن
مه ( mah ) : مات و مبهوت
مهتی ( mehti ) : مهدی
مه گردی ( mah gardi ) : مات و مبهوت شد
مهربن ( mehrabon ) : مهربان
مهره ( mohrah ) : مهره
مهری یه ( mehriyah ) : مهریه
مهلت بداین ( mohlat badayan ) : مهلت دادن
مهمن ( mehmon ) : میهمان
مهمنی ( mehmoni ) : میهمانی ، ضیافت
میجگ ( mijag ) : مژه
میخچه ( mikhchah ) : میخچه
میخ طویله ( mikh tavilah ) : میخ بزرگ فلزی با حلقه ای در انتها
میدن ( meidon ) : میدان ، زمین وسیع ، مخفف میدان میوه و تره بار
میدن بداین ( meidon badayan ) : میدان دادن
میراث خور ( miras khor ) : وارث
میرزا ( mirza ) : کلمه ای که قبل از اسم به معنای نویسنده و باسواد و بعد از اسم به معنای امیرزاده و شاهزاده می دهد. گاهی به صورت مخفف میرز به کار می رود.  
میرغضب ( mir ghazab ) : جلاد ، دژخیم
میزن ( mizon ) : میزان ، آبان ماه ، کنایه از پاییز ، سرحال ، روبراه ، هماهنگ
میژگ ( mijak ) : مژه
میش ( mish ) : گوسفند ماده
میک بزی ین ( mik baziyan ) : مکیدن
میله ( milah ) : میله
میوه ( mivah ) : میوه
می ین ( miyon ) : میان
می ین باری ( miyonbari ) : میان باری ، بار کوچکی که در وسط بار اصلی گذارند.  
می ین بر ( miyonbor ) : میان بر ، راه نزدیکتر از راه اصلی ولی دشوارتر
می یونجی ( miyonji ) : میانجی ، واسطه
می یون دار ( miyondar ) : میاندار ، کسی که محور اساسی کارهاست.  
می یون رو ( miyonru ) : میان رود ، دشتی مزروعی در دامنه کوه فراق کش
می یون کوهگ ( miyon kuhag ) : مکانی در محدوده ی مرغ و مازهن
می ینه ( miyonah ) : میانه ، وسط ، رابطه

 

FacebookTwitter
نظر (11)
  • Esmaeil Esbati

    mastoonak

  • morteza labbafi

    مِشاست : می شود ، [ از مصدر شایستن که تمام صیغه های آن صرف نمی شود .] مشاست بخوردن یا نمشاست ؟
    مَکو ( ماکو ] : وسیله ای در دستگاه سنتی کرباس بافی
    موچولک : وسیله ای در دستگاه سنتی کرباس بافی

    مورچه را در گویش برگ جهانی به شکل " مولجه " و " میلجه " نیز شنیده ام .
    معلق به گونه ی " مُهلق " یا " مَهلق " و معرکه به شکل " مَهرکه " نیز کاربرد دارد .

  • علی اکبر لبافی

    ماستنگ:میوه یا تخم گیاه بابا آدم(بابدم)که دارای شاخکهای تیز و قلابدار بوده و بسادگی در اجسام فرو رفته به آنها می چسبد.، اصطلاحأ آدمی که با سماجت خودش را گیر داده و آویزان شده و موی دماغ دیگری می شود.

  • علی اکبر لبافی

    آقا مرتضی
    در این فرهنگ هنوز به طور جدی واساسی به افعال نپرداخته ام. من تصور می کردم شما دارید روی افعال کار می کنید. موضوع افعال که از فرهنگ به نظرم شیرین تر وجالب تر است را در صورتی که شما یا دیگران تدوین نکنید گذاشته ام برای بعد. من فکر می کنم فقط بشاین را آورده ام ولی صرف این فعل در زمانهای مختلف ارایه نشده است.مثلا موشو یا مشا به معنای می رود و می رفت و... در فرهنگ اشاره نشده است.

  • morteza labbafi

    مورد (گیاه) ( moord) : مورد یا مورت گیاهی دارویی که در برگ جهان برای دردهای استخوانی و شکسته بندی استفاده می شد .معمولاً آمیخته ی پودر برگ های آن را با زرده ی تخم مرغ روی موضع مورد نظر می گذاشتند و بعد آن را بانداژ می کردند . با جستجو دراینترنت می توان اطلاعات بیشتری پیدا کرد .
    مَرَه : دسته ، خرمن ( مره هیزم ؛ مره علف )
    مَلهَم سیاه ( مرهم سیاه ): پمادی سیاه رنگ که برای معالجه ی عفونت های پوستی و بخصوص کورک و جوش های عفونی بکار می رفت . مواردی که شخصاً شاهد استعمال آن بودم بسیار مؤثر بود .
    مُردَه ماهر :مار مرده ؛ کنایه از آدمی که خود را به موش مردگی می زند . قدمای برگ جهان اعتقاد داشتند مار تا ستاره ی آسمان را نبیند ، هرچقدر هم که زخمش کاری باشد، نمی میرد .

  • morteza labbafi

    مُهره ی ماهر : تکه ای از استخوان مار که قدما اعتقاد داشتند تملک آن باعث جلب مهر و محبت دیگران می شود .
    موشتولوق : مژده ؛ نوید ، خبر خوش ( موشتولوقونه : مژدگانی ، دستخوش یا هدیه ای که مژده دهنده از شنونده ی خبر درخواست می کند .)
    موری ، موریونَه : موریانه ( موری بَزی : موریانه زده )

    جا دارد که در مدخل " م " از سه اسم خاص در برگ جهان قدیم یاد کنم :
    1 - مشکوة ، مشکات : نمی دانم ایشان در قید حیات هستند یا نه ، بهرحال برای نسل ما ، نام و حتی حریم منزل مسکونی ایشان ، بنابه دلایلی کاملاً حسی و تا حدی مبهم ، ایجاد احترام می کرد .
    2 _ مرحوم مَدَلی ( محمدعلی ؟) فرزند مرحوم مَرضا : در تصاویر و خاطرات مبهمی که از آن مرحوم در ذهن دارم ؛ نمی دانم چرا همیشه بهلول شخصیت تاریخی ـ اسطوره ای معاصر هارون الرشید را برایم تداعی کرده است .

  • morteza labbafi

    3 ـ مرحوم مَقا ( محمد آقا ) فرزند مرحوم علی بابای کوشکستانی : یکی از جان های پاکی که بسیار با محبت بود و محبت را می شناخت و بخاطر وضعیت فیزیکی خاصی که داشت چون درختی ثابت و استوار در سر پیچ ایستگاه با نگاهش سخن ها می گفت و اگر با او همکلام می شدی ، حرف های بسیاری برای گفتن داشت . یاد و نامش گرامی !

  • morteza labbafi

    آقای مهندس علی اکبر لبافی !
    تذکر شما در مورد " مشاست "کاملاً وارد است .اتفاقاً به شکلی کاملاً تصادفی این واژه از یادداشت های من در مورد مصادر و صرف فعل در گویش برگ جهانی به این قسمت منتقل شده بود . پوزش و بخشش !

  • morteza labbafi

    مول : آدم آب زیرکاه و بدجنس .

  • morteza labbafi

    میون مونده : بی صاحب ، خطاب به کسی گفته می شود که از چیزی مراقبت و استفاده ی صحیح نمی کند .( این میون مونده ر ِ ضفط کن ! )
    میون بَمونه خُبه ! : [ الهی بمیری و این شیئ ] میان بماند !

  • آسپنداک  - خدا قوت

    دستتون درد نكنه از اين همه زحمتي كه ميكشيد...شنيدن حرفاي شخصي كه به لهجه برگجوني حرف ميزنه هميشه برام خنده آور بوده..دليلشو نميدونم.قصد توهين و جسارت هم ندارم..نميدونم آيا شخص ديگه اي هم اين تجربه رو داره؟


تنها کاربران عضو شده در سایت می توانند نظر خود را ارسال کنند!
اگر در سایت عضو هستید با نام کاربری و رمز عبور خود در سایت وارد شوید
برای ارسال نظر لطفاً قوانین سایت را در نظر داشته باشید...